Gaspeldoorn
de vurige struik van heide en duin
De gaspeldoorn (Ulex europaeus) is een opvallende verschijning in onze duinen, heiden en kustgebieden. Met zijn donkergroene, stekelige takken en grote, felgele bloemen die al vanaf de winter kunnen verschijnen, brengt hij kleur op momenten dat de meeste planten nog in rust zijn. De struik behoort tot de vlinderbloemenfamilie en is in heel West‑Europa te vinden, vooral langs Atlantische en Noordzeekusten.
Uiterlijk en groeiwijze
- Een doornige, dichte struik die tot 2 meter hoog kan worden.
- De “doornen” zijn eigenlijk vergroeide, harde naaldvormige bladeren van zo’n 3 cm. Jonge naalden zijn nog zacht en prikken niet.
- De bloemen zijn groot, geel en zoet geurend, en trekken allerlei insecten aan.
- De plant kent geen echte winterrust en kan zelfs midden in de winter bloeien bij zacht weer.
Ecologische waarde
Gaspeldoorn is een kleine ecosysteem‑bouwer:
- De dichte, stekelige structuur biedt schuil- en nestgelegenheid voor vogels en kleine zoogdieren.
- De bloemen leveren nectar voor insecten, waaronder gespecialiseerde motjes.
- De struik is een waardplant voor o.a. het Groentje, Boomblauwtje en Staartblauwtje.
Standplaats en groeiomstandigheden
- Houdt van volle zon en lichtzure, zandige bodems.
- Typisch voor duinen en heide, waar de bodem arm en droog is.
- De plant is groenblijvend, maar niet volledig winterhard: bij strenge vorst kan hij tot de grond terugvriezen, waarna hij in het voorjaar opnieuw uitloopt.
- Gaspeldoorn is zeer droogtetolerant, maar gevoelig voor extreme vorst.
Bijzonderheden
- De struik loopt snel opnieuw uit na taksterfte of zelfs brand, wat hem een pionierssoort maakt in ruige landschappen.
- De plant bevat cytisine, een giftige stof — dus niet eetbaar.
- In sommige regio’s kan gaspeldoorn zich invasief gedragen door zijn sterke groeikracht.
FR: Ajonc d'Europe