Kemphaan

een theatrale steltloper vol verrassingen

De Kemphaan (Calidris pugnax) is zonder twijfel één van de meest intrigerende steltlopers van Europa. Wat deze soort zo bijzonder maakt, is het spectaculaire gedrag van de mannetjes in het voorjaar. Dan verzamelen ze zich op zogenaamde toernooiveldjes, of 'lek' waar ze met opgeblazen kragen, oorpluimen en felle kleuren schijngevechten houden om indruk te maken op de vrouwtjes. Het is een waar natuurtheater, uniek binnen de Europese vogelwereld.

Uiterlijk

• Mannetjes in broedkleed: opvallende kraag en kuif, variërend van zwart tot wit, blond of rossig. Geen twee mannetjes zien er hetzelfde uit.
• Vrouwtjes: veel soberder, kleiner en bruin geschubd.
• Buiten de broedtijd: beide geslachten dragen een bruin, geschubd verenkleed met lichte tinten rond de snavelbasis.

Leefgebied en verspreiding

De Kemphaan broedt in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden, maar is als broedvogel in onze regio vrijwel verdwenen. Tegenwoordig zien we hem vooral tijdens de trek, wanneer groepjes vogels neerstrijken op natte graslanden, slikplaten en ondiepe plassen.

Voedsel

Het menu bestaat vooral uit insecten en larven, die ze foeragerend uit de bodem pikken.

Gedrag

De Kemphaan is verrassend zwijgzaam, maar des te expressiever in houding en beweging. De mannetjes voeren hun rituele gevechten uit met veel show, maar zonder elkaar echt te verwonden. Het vrouwtje kiest vervolgens haar partner, waarna zij alleen instaat voor het broeden en grootbrengen van de jongen.

Er bestaan zelfs “satellietmannetjes” met lichtere kragen die niet vechten, maar stiekem proberen te paren.

Bescherming

Omdat geschikte natte graslanden steeds schaarser worden, is gericht beheer cruciaal:

• behoud van drassige weilanden,
• weinig bemesting,
• voldoende ondiepe plassen met slik voor doortrekkers. Deze maatregelen zijn essentieel om de soort een toekomst te geven.

FR: Combattant varié