Mossen

Mossen vormen een verborgen maar ongelooflijk rijke mini‑wereld in België: meer dan 530 soorten komen hier voor, van piepkleine levermossen tot opvallende bladmossen die onze bossen, duinen en steden mee vormgeven. Hieronder krijg je een helder, uitnodigend overzicht dat je perfect kunt gebruiken voor educatie, wandelingen of publiekswerking.

Wat zijn mossen eigenlijk?

Mossen zijn kleine, niet‑vatbare landplanten: ze hebben geen echte wortels, geen houtvaten en nemen water rechtstreeks op via hun celwanden. Daardoor groeien ze vooral op vochtige plekken: bosbodems, boomstammen, rotsen, daken, duinen en zelfs stoepkieren.

Ze behoren tot drie grote groepen:

  • Bladmossen – plantjes met stengeltjes en blaadjes
  • Levermossen – platte, lobvormige structuren
  • Hauwmossen – een kleine, zeldzame groep

Mossen in België (en Vlaanderen)

Uit recente inventarisaties blijkt dat België – en vooral Vlaanderen – een uitzonderlijk hoge mosdiversiteit heeft.

  • Totaal ooit waargenomen in Vlaanderen: 533 soorten
  • Sinds 1980 nog aanwezig: 500 soorten

Verdeling:

  • Bladmossen: 411 soorten
  • Levermossen: 117 soorten
  • Hauwmossen: 4 soorten

Dat maakt mossen tot een van de rijkste plantengroepen in ons land.

Veelvoorkomende soorten in België

Hieronder vind je een selectie van soorten die je in bijna elke regio kunt tegenkomen — van West‑Vlaanderen tot de Ardennen.

Bladmossen

  • Gewoon haarmos (Polytrichum commune) – grote, rechtopstaande pollen in vochtige heide en bossen
  • Zilvermos (Bryum argenteum) – typisch stads- en stoepmos
  • Gewoon muursterretje (Tortula muralis) – op muren, daken en stenen
  • Groot touwtjesmos (Anomodon viticulosus) – op bomen en rotsen, vaak in oude bossen
  • Gewoon dikkopmos (Brachythecium rutabulum) – zeer algemeen in tuinen en parken

Levermossen

  • Parapluutjesmos (Marchantia polymorpha) – opvallend, in vochtige tuinen en bosranden
  • Gewoon thalluslevermos (Lunularia cruciata) – herkenbaar aan halvemaanvormige broedbekers
  • Jungermannia‑soorten – in beekvalleien en natte bossen

Hauwmossen

Zeldzaam en minder bekend, maar aanwezig in Vlaanderen:

  • o.a. Anthoceros‑soorten (op vochtige, open bodems)

Waar vind je mossen in België?

Mossen zijn overal, maar sommige habitats springen eruit:

Bossen

  • Rijke bodembegroeiing van bladmossen
  • Oude bossen bevatten vaak zeldzame epifyten (boomstam‑mossen)

Duinen & kustgebieden

  • Korstmos‑rijke duingraslanden
  • Zandmossen op open plekken

Stedelijke omgeving

  • Zilvermos, muursterretje en andere pioniers op daken, muren en stoepen

Natte natuur

  • Levermossen langs beken, moerassen en bronbossen

Waarom zijn mossen belangrijk?

  • Ze houden water vast en voorkomen erosie
  • Ze vormen microhabitats voor insecten en bodemleven
  • Ze zijn indicatoren voor luchtkwaliteit
  • Ze behoren tot de eerste landplanten die ooit evolueerden en effenden de weg voor alle andere planten

https://deweekvanhetbos.be/sites/default/files/WvhB2025_Bijlagen_Zoekkaart_mossen.pdf